Lãi suất khoản vay được tính như thế nào? Hiểu đúng để chủ động trước khi vay

Khi cân nhắc một khoản vay, chúng ta thường chú ý đầu tiên đến con số lãi suất. Nhưng để biết khoản vay có thực sự phù hợp hay không, có lẽ còn một câu hỏi thiết thực hơn:

“Mỗi tháng tôi cần dành bao nhiêu tiền để thanh toán?”

Bởi một khoản vay phù hợp không chỉ nằm ở số tiền bạn có thể vay hôm nay, mà còn ở khả năng cân đối khoản thanh toán trong những tháng tiếp theo.

Để trả lời câu hỏi đó, trước hết bạn cần hiểu lãi suất khoản vay được tính như thế nào và phương thức tính lãi ảnh hưởng ra sao đến số tiền thực tế phải trả.

Lãi suất khoản vay là gì?

Hiểu đơn giản, lãi suất là tỷ lệ được sử dụng để xác định khoản tiền lãi người vay cần thanh toán cho tổ chức tín dụng trong một khoảng thời gian nhất định, bên cạnh khoản tiền gốc đã vay.

Ví dụ, bạn vay 30 triệu đồng trong 12 tháng với lãi suất 1,5%/tháng. Số tiền thực tế cần thanh toán sẽ bao gồm tiền gốc và tiền lãi được tính theo phương thức quy định trong hợp đồng.

Điều cần lưu ý là: cùng một mức lãi suất nhưng phương thức tính lãi khác nhau có thể dẫn đến số tiền thanh toán khác nhau.

Vì vậy, khi tìm hiểu một khoản vay, đừng chỉ nhìn vào con số lãi suất. Hãy hỏi thêm: Lãi suất này được tính trên số tiền nào?

Hai cách tính lãi thường gặp

Hai phương pháp thường được nhắc đến là tính lãi theo dư nợ giảm dần và tính lãi theo dư nợ ban đầu.

1. Tính lãi theo dư nợ giảm dần

Với phương pháp này, tiền lãi được tính trên số tiền gốc thực tế còn lại sau mỗi kỳ thanh toán. Khi tiền gốc giảm xuống, số tiền làm căn cứ tính lãi ở các kỳ tiếp theo cũng giảm theo.

Công thức:

Tiền lãi kỳ thanh toán = Dư nợ còn lại × Lãi suất tháng

Ví dụ với khoản vay:

Nếu tiền gốc được chia đều, số tiền gốc thanh toán mỗi tháng là:

30.000.000 ÷ 12 = 2.500.000 đồng

Ba kỳ thanh toán đầu tiên được minh họa như sau:

Có thể thấy, trong ví dụ này, tiền gốc được giữ ổn định trong khi tiền lãi giảm dần theo dư nợ còn lại.

2. Tính lãi theo dư nợ ban đầu

Khác với phương pháp trên, tiền lãi được tính dựa trên số tiền vay ban đầu trong suốt thời hạn vay.

Vẫn với khoản vay 30 triệu đồng:

Tiền lãi mỗi tháng = 30.000.000 × 1,5% = 450.000 đồng

Nếu tiền gốc được chia đều trong 12 tháng:

Như vậy, khi so sánh các khoản vay, điều quan trọng không chỉ là mức lãi suất, mà còn là phương thức tính lãi và tổng số tiền thực tế cần thanh toán.

Lãi suất chưa phải là tất cả

Số tiền bạn cần thanh toán còn phụ thuộc vào ba yếu tố chính:

Số tiền vay: Khoản vay càng lớn, số tiền lãi có thể càng cao. Vì vậy, nên lựa chọn số tiền vay phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng chi trả.

Thời hạn vay: Thời hạn dài có thể giúp giảm số tiền thanh toán trong từng kỳ nhưng kéo dài thời gian phát sinh lãi. Thời hạn ngắn hơn có thể làm khoản thanh toán định kỳ cao hơn.

Phương thức tính lãi: Cùng số tiền vay và mức lãi suất, cách tính khác nhau có thể dẫn đến tổng chi phí khác nhau.

Vì thế, thay vì chỉ hỏi:

“Lãi suất bao nhiêu?”

Bạn có thể hỏi thêm:

“Mỗi tháng tôi cần trả bao nhiêu và tổng cộng tôi sẽ thanh toán bao nhiêu?”

Hai con số này sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn khoản vay có phù hợp với kế hoạch tài chính của mình hay không.

Trước khi ký hợp đồng, cần kiểm tra những gì?

Một quyết định tài chính sẽ dễ dàng hơn khi những con số được hiểu rõ. Trước khi ký hợp đồng, bạn nên kiểm tra:

• Lãi suất được tính theo tháng hay theo năm?
• Lãi suất cố định hay có thể thay đổi?
• Lãi được tính theo phương thức nào?
• Số tiền thanh toán định kỳ và ngày đến hạn?
• Tổng số tiền dự kiến phải thanh toán trong suốt thời hạn vay?
• Có những khoản phí hoặc chi phí nào khác theo hợp đồng?

Nếu có bất kỳ con số hay điều khoản nào chưa rõ, hãy yêu cầu nhân viên tư vấn giải thích trước khi quyết định.

Hiểu những con số để lựa chọn phù hợp

Lãi suất là một phần quan trọng của khoản vay, nhưng một con số lãi suất đứng riêng lẻ chưa thể phản ánh toàn bộ chi phí.

Khi hiểu lãi được tính trên số tiền nào, mỗi tháng cần thanh toán bao nhiêu và tổng nghĩa vụ tài chính trong suốt thời hạn vay, bạn sẽ có thêm cơ sở để lựa chọn khoản vay phù hợp với nhu cầu và khả năng của mình.

Tại AEON Finance, chúng tôi tin rằng sự chủ động tài chính bắt đầu từ những điều rất đơn giản: hiểu rõ trước khi lựa chọn và biết mình cần chuẩn bị gì cho những tháng tiếp theo. Bởi một khoản vay phù hợp không chỉ giải quyết nhu cầu của hôm nay, mà còn cần vừa vặn với kế hoạch của ngày mai.